
Hiệp định Paris do 4 bên: Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, Hoa Kỳ, Việt Nam Cộng hòa ký kết tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Paris (Cộng hòa Pháp) ngày 27/1/1973. Đây là thắng lợi tổng hợp của cuộc đấu tranh trên các mặt trận quân sự, chính trị, ngoại giao; là đỉnh cao và mốc son trong trang sử vàng của nền ngoại giao cách mạng thời đại Hồ Chí Minh. Hiệp định Paris được ký kết đã mở ra cánh cửa hòa bình cho nhân dân Việt Nam, ghi dấu ấn vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thế giới vì độc lập, tự do, vì hòa bình và công lý. Sự kiện ghi dấu mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh giải phóng của dân tộc Việt Nam, từ đó, khơi dậy tinh thần yêu nước, niềm tự hào dân tộc; củng cố, bồi đắp niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng trong công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế hiện nay.
Phát biểu khai mạc trưng bày, Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh Vũ Mạnh Hà ôn lại giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc, tạo nên thắng lợi tổng hợp buộc Mỹ phải ký kết Hiệp định Paris. Theo TS. Vũ Mạnh Hà, trải qua gần 5 năm với những cuộc đấu trí đầy bản lĩnh của một nền ngoại giao cách mạng non trẻ với nền ngoại giao lão luyện của một siêu cường, Hội nghị Paris là cuộc đàm phán hòa bình cam go và kéo dài nhất trong lịch sử ngoại giao thế giới. Từ nước cờ “tuy hai mà một, tuy một mà hai” đến chiến lược phối hợp nhịp nhàng “vừa đánh, vừa đàm”, Việt Nam đã buộc Hoa Kỳ phải xuống thang chiến tranh, chấp nhận ký kết Hiệp định Paris. “Thắng lợi của ta tại Hội nghị Paris là minh chứng hùng hồn cho chân lý “đại nghĩa thắng hung tàn, chí nhân thay cường bạo”, củng cố niềm tin của nhân dân yêu chuộng hòa bình và các dân tộc bị áp bức trên thế giới vào sự nghiệp đấu tranh chính nghĩa của mình. Những bài học kinh nghiệm quý báu của việc đàm phán và ký kết Hiệp định Paris vẫn luôn được ngành ngoại giao nước ta phát huy cao độ để xây dựng nền ngoại giao độc lập, tự chủ, toàn diện, nâng cao vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam trên trường quốc tế.
Trưng bày chuyên đề “Hiệp định Paris - Cánh cửa hòa bình” với gần 300 hình ảnh, tài liệu, hiện vật, bài viết được chia làm 3 phần: Vạch đường tới hòa bình; Mở cánh cửa hòa bình; Tiến tới hòa bình. Trưng bày khẳng định, Hiệp định Paris là thắng lợi của cuộc đấu tranh ngoại giao dài nhất, khó khăn nhất trong lịch sử ngoại giao Việt Nam ở thế kỷ XX. Đặc biệt, trưng bày còn giới thiệu những hiện vật độc bản, nguyên gốc có giá trị về nhiều mặt hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Thông qua trưng bày, Ban Tổ chức kỳ vọng giúp công chúng hiểu rõ hơn về bối cảnh, diễn biến Hội nghị Paris và ý nghĩa của việc ký kết Hiệp định Paris đối với Việt Nam và thế giới. Qua đó, khẳng định trí tuệ, sự lãnh đạo đúng đắn của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng trong từng giai đoạn đấu tranh chống đế quốc Mỹ xâm lược. Trưng bày một lần nữa khẳng định bản lĩnh, tính chủ động, lập trường cương quyết, đường lối thương thuyết khéo léo của phái đoàn ta trong suốt quá trình đàm phán, ký kết Hiệp định Paris. Trưng bày cũng góp phần tôn vinh các thành viên Phái đoàn đàm phán Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, các tầng lớp nhân dân đã làm nên thành công trong qua trình ký kết và thi hành Hiệp định. Đồng thời, tri ân bạn bè yêu chuộng hòa bình trên thế giới đã cổ vũ cho cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam vì độc lập, tự do, hòa bình và công lý.
Tuấn Hải